Blue Flower

O projekcie

Aktualności

Opis historyczny


O projekcie

Stowarzyszenie „Res Carpathica” postanowiło upamiętnić, we współpracy ze stroną rumuńską, ważne i znamienne epizody z naszej historii – bitwę pod Rarańczą, która odbyła się w nocy z 15 na 16 lutego 1918 roku (na pograniczu należącej natenczas do Austro-Wegier Bukowiny i przynależnej do Rosji Besarabii) oraz proces legionistów polskich uwięzionych w Syhocie Marmaroskim w następstwie tego zdarzenia.

Rok 2018 niesie setną rocznicę tych pamiętnych wydarzeń, które zapisały się na trwale nie tylko na kartach naszej historii, ale też pozostały w żywej pamięci mieszkańców i historyków dawnego Marmaroszu, przede wszystkim w mieście Syhot. Odpowiednia to okazja dla nawiązania ściślejszej współpracy z historykami rumuńskimi i władzami administracyjnymi miasta dla przywołania wspomnianych zdarzeń, obudowania ich naukową dysputą historyczną i trwałego upamiętnienia. Dobry klimat do takich działań został stworzony w roku 2014, gdy w pobliskiej wsi Berbesti (d. Bardfalu) – tam to jesienią 1914 roku miały miejsce pierwsze walki oddziałów Legionów Polskich z Rosjanami, odbyła się historyczna uroczystość z udziałem strony polskiej przy wzniesionym miejscowym staraniem pomniku poległych wtenczas polskich legionistów. 

W tym to rocznicowym roku 2018 – w miesiącach wiosennych, po przeprowadzeniu już wstępnych rozmów z przedstawicielami lokalnego rumuńskiego środowiska historycznego, Stowarzyszenie „Res Carpathica” planuje zorganizowanie wspólnie z nim i miejscowymi władzami sesji historycznej w Syhocie Marmaroskim, dokonanie objazdu miejscowości w Marmaroszu, w których byli więzieni polscy legioniści oraz, co jest kluczowym punktem obchodów – umieszczenie i uroczyste odsłonięcie na zewnętrznej ścianie dawnego więzienia w Syhocie kamiennej tablicy z odznaką II Brygady Legionów Polskich oraz tekstem (rumuńskim i polskim) upamiętniającym bitwę pod Rarańczą i uwięzienie legionistów. Tablica (wykonanie i montaż) zostanie sfinansowana przez stronę polską; rok 2017 będzie czasem szczegółowego przygotowania tego projektu wspólnie ze stroną rumuńską.

Projekt prowadzi Jan Skłodowski.

Początek strony


Aktualności

14 listopada 2017: Projekt tablicy 

Został uzgodniony i oddany do realizacji projekt tablicy upamiętniającej wydarzenia w Rarańczy i Syhocie.


12 września 2017: Patronat Ambasadora RP

Z wielką radością informujemy, że Pan Ambasador RP w Bukareszcie Marcin Wilczek objął swoim patronatem obchody 100-lecia wydarzeń pod Rarańczą w Syhocie Marmaroskim.

15 czerwca 2017: Wyjazd roboczy do Syhotu Marmaroskiego 

W dniach 10-15 czerwca Prezes RC' Jan Skłodowski spotkał się w Syhocie z dyrekcją Muzeum Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu oraz z merem miasta Syhot. Omówiono postać tablicy pamiątkowej oraz możliwości jej usytuowania. Uzgodniono termin uroczystości na czerwie 2018 roku.

luty 2017: Dofinansowanie z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego 

Otrzymaliśmy dofinansowanie z MKiDN w ramach programu "Miejsca Pamięci Narodowej za Granicą"; dofinansowanie obejmuje częściowe koszty przygotowania tablicy pamiątkowej oraz organizacji obchodów w Rumunii w 2018 roku.

Początek strony


Historia wydarzeń pod Rarańczą

Oddziały polskie pod dowództwem Józefa Hallera, wchodzące w skład Polskiego Korpusu Posiłkowego (dawna II Brygada Legionów Polskich), na znak protestu wobec niegodziwych dla Polaków postanowień traktatu brzeskiego (z 9 lutego 1918 roku) uznanego jako przejaw zdrady dotychczasowych sojuszników, wypowiedziały posłuszeństwo dowództwu austro-węgierskiemu, zdecydowały się przebić przez linię frontu i przejść na tereny rosyjskie dla połączenia się z przebywającymi tam oddziałami II Korpusu Polskiego. Zamiar przerwania frontu nie powiódł się w całości, zaledwie część dawnych legionowych oddziałów przeszła wraz z Józefem Hallerem na stronę rosyjską. Pozostała, liczniejsza, została zatrzymana, a następnie skierowana do obozów odosobnienia, gdzie faktycznie została uwięziona z wszelkimi konsekwencjami wynikłymi z podlegania sądowi wojennemu, a więc także i karze śmierci. Obozy te znajdowały się w takich miejscowościach dawnego komitatu  marmaroskiego jak Syhot Marmaroski, Szaldobosz, Szeklencze, Taraczkoz, Huszt, Dulfalva, Talaborfalva, Bustyahaza (część z nich znajduje się dziś na terytorium Ukrainy), a wśród internowanych oficerów był płk Zygmunt Zieliński oraz legionowy kapelan – ks. Józef Panaś. Miejscem-symbolem tego czasu stało się miasto Syhot Marmaroski - w tamtejszym więzieniu przebywali polscy żołnierze, tam też odbywał się ich proces (szczęśliwie nie doprowadził on, z powodu rychłego upadku monarchii austro-węgierskiej i zakończenia 1 wojny światowej, do represji karnych. W następstwie 1 wojny Syhot Marmaroski znalazł się w granicach Rumunii, niemniej budynek tego więzienia nadal służył swym pierwotnym celom, zaś po 2 wojnie światowej byli w nim poddawani surowym represjom rumuńscy patrioci.  Dziś zachowany w niezmienionym stanie i znajdujący się w centrum miasta obiekt stał się Muzeum Pamięci Ofiar Komunizmu i Ruchu Oporu.

Na poniższym zdjęciu budynek dawnego więzienia w Syhocie Marmaroskim (rum. Sighetu Marmației)

 Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej.

Początek strony